نقد زیر ماحصل جلسه نقد شهرستانی کانون ادبی پویا است که درتاریخ 5/5/92 در کتابخانه عمومی شهید باهنر شهرستان بهار برگزارشده است.

معرفی نویسنده:
سیمین دانشور در 18 اردیبهشت سال 1300 خورشیدی در شیراز به دنیا امد ود 18 اسفند 1390 در گذشت . نخستین زن ایرانی بود که به صورت حرفه ای در زبان فارسی داستان نوشت .
مهم ترین رمان سیمین سووشون استبا نثری ساده وروان که 17 زبان دنیا ترجمه شده است.
سیمین فرزند محمد علی دانشور (پزشک ) وقمر السلطنه (مدیر هنرستان ونقاش ) بود.تحصیلات ابتدایی ودبیرستان خودرا در مدرسا انگلییسی مهر ایین انجام داد ود امتحان نهایی دیپلم شاگرد اول کل کشور شد.
سپس برای ادامه تحصیل در رشته ادبیات فارسی به داشکده ادبیات دانشگاه تهران رفت.
دانشور پس از مرگ پدرش در سال 1320 خورشیدی اغاز به مقاله نویسی برای رادیو تهران وروزنامه ایران کرد او از نام مستعار شیرازی بی نام استفاده می کرد.
در سال 1327 مجموعه داستان کوتاه اتش خاموش را منتشر کردکه نخستین مجموعه داستانی است که به قلم زن ایرانی چاپ شده است . تشویق کننده دانشور در داستان نویسی فاطمه سیاح استاد راهنمای وی صادق هدایت است .ا و در همین سال در حالی که در اتوبوس از تهران راهی شیراز بود با جلال ال احمد اشنا شد ودوسال بعد با او ازدواج کرد.
در سال 1328 با مدرک دکترای ادبیات فارسی از دانشگاه تهران فارغ التحصیل شد . عنوان رساله وی علم الجمال وجمال در ادبیات فارسی تا قرن هفتم که با راهنمایی سیاح وبدیع الزمان فروزانفر به پایان رسانید.
دانشور درسال 1331 با دریافت بورس تحصیلی به دانشگاه استفورد امریکا رفت ودراج دوسال در رشته زیبایی شناسی تحصیل کرد وی دراین داشگاه نزد والاس استنگر داستان نویسی ونزد فیل پریک نمایش نامه نویسی اموخت.
در این مدت دو داستان کوتاه دانشور به زبان انگلیسی نوشت که در ایالات متحده به چاپ رسید.
پس از برگششتن به ایران دکتر دانشور در هنرستان هنرهای زیبا به تدریس پرداخت ودرسال 1338 استاد دانشگاه تهران در رشته باستان شناسی وتاریخ شد.
سپس بعد ازیک دوره بیماری در سال 86 کار نوشتن را شروع کرد وداستانب به نام برو به شاه بگو نگاشت که درباره حضرت علی(ع)ومظلومیت های ایشان است.

اثار سیمین دانشور
مجموعه داستان :
اتش خاموش اردیبهشت 1370
شهری چون بهشت 1340
به کی سلام کنم 1359
پرنده های مهاجر 1376
رمان:
سووشون
جزیره سرگردانی
ساربان سرگردان
ترجمه ها
سرباز شکلاتی برنارد شاو
دشمنان انتوان چخوف
داغ ننگ ناتائیل هاثورن
اثار غیر داستانی
غروب جلال انتشارات رواق
شاهکارهای فرش ایران
راهنمای صنایع ایران
ذن بودیسم


نقد کتاب سووشون سیمین دانشور
نقد کتاب سووشون اگر بخواهیم حرفی در مورد سووشون سیمین دانشور بگوییم باید ازنگاهی نو به تاریخ سیاسی فرهنگی ایران بنگریم. نثر زیبای کتاب چنان خواننده را از صفحه اول مشتاق نگاه می دارد که مخاطب را ازیک حادثه به حادثه دیگر رهنمون می سازد.
طرح روی جلد کتاب:تصویر زنی تنها درسبک مینیاتوری است که در زمینه سیاه قرار دارد وتصویری دیگر به حالت برگشت به طرف تصویر اصلی است که نشانگرخود اگاه شخصیت اصلی کتاب را نشان می دهد که زری شخصیت اول کتاب دائم حالات درونی خود را بیان می کند.
زاویه دید داستان : سوم شخص
شیوه روایت : دانای کل
زری شخصیت گزارشگر کتاب چون شهرزاد قصه گو مخاطب راتشنه حوادث می کند تا با پی بردن به اصل قضیه عطش خودرا فرونشاند.
برهه تاریخی گویای دورانی از تاریخ ایران درخلال جنگ جهانی دوم در شهر شیراز می باشد.دورانی که ایران ناخواسته وبا اعلام بی طرفی مکانی برای گذرگاه سیاسی دولت هایی می شود که جان ومال ابروی ایرانی را چنان به حقارت می کشند که با گذشت سالیان داغ این حقارت وپستی که بر ملت روا داشتن احساسات ناسیونالیستی یک ایرانی را برمی انگیزد . روزگاری که زری ویوسف قهرمانان کتاب برای مبارزه با دشمنان واقعی ملت برمی خیزند . زری چون پرستاری مهربان در پشت جبهه با توان خود به خدمت می پردازد ویوسف چون پهلوانی فرهیخته داد مظلوم را از ظالم می ستاند . روحیه وفکر یوسف که ازادی ملت از فقر وقحطی دغدغه او می باشد در جای جای داستان به چشم می خورد.اثربرخاسته از مکتب رئالیست است که با اسطورهای بومی چون سیاووش ومرگ او گره می خورد تا جادوی کلام خواننده را مسحور کند مخاطب در بند جملات باشد دلیل این قید وبند توصیفات جزئی نگری محیطی فردی است که چنین اثر ماوراء گونه بوجود می اورد.
گاهی داستان چنان دردناک وکوبنده است که چشمه اشک خشکیده وناباوری محض جلوه گر می شود . نان سفید در سفره امروز ما وقتی قرار می گیردتصور اینکه قوت اصلی یک ملت روزی در تاریخ گذشته ما چنان نایاب می شود که برای بدست اوردن ان افراد یکدیگر را می کشند یا داشتن نان سفید ارزوی محالی است خون در رگ منجمد می شود دلیل قحطی نان در ان زمان به موضوع تجارت گندم ایران با المان مرتبط می شود که در پی جنگ جهانی دوم این رابطه تجاری قطع و گندم کمیاب می شود. البته مردم ایران به کشت گندم مبادرت می ورزیدن اما به دلیل صنعتی نبودن مزارع گندم ناکافی بوده است که با وارد کردن گندم این کمبود رفع می شده. بی کفایتی سیاست مداران و حتی زیر دست های انان چون حاکم فارس که بنده بی چون چرای انگلیس ها می شوندنشان از فقر فرهنگی مردم است . که جامعه با ان درگیراست. از انجایی که رمان سیمین دانشور رمانی رمزی سیاسی است بنابراین
جامعه از نگاه سیمین دانشور در شش سطح قرار می گیرد مردم عادی زنان وکودکان .ومجتهدین اشراف زادگان وبیگانگان چون سرجنت زینگر .مک ماهون ایرلندی. سربازان ومعلم هندی کشیش و.. ا
مردم عادی کسانی هستن که درگیر سطح اولیه یعنی نان فقر وبیماری تیفوس و فحشا هستن زیرا فقط این گروه هستن که بار مشقت جامعه این چنین برانها سایه افکنده . اشراف زادگان چنان فریفته بیگانگان شده اند که برای جلب نظرانها حاضر به انجام هرکاری هستند.این نشان دهنده بی هویتی وعدم استقلال افراد رانشان می دهد که به باور درونی خود دست نیافته اند وبرده مطیع دیگران هستن.
زنان سووشون، حتی چهره‌های منفی چون عزت‌الدوله، هریک به نوعی وجوه گوناگون ستمدیدگی، بی‌پناهی، ناکامی، فداکاری و تحمل زن ایرانی را به نمایش می‌گذارند. کودکان چون خسرو وهرمزکسانی هستند که به روش خود در پی بدست اوردن حق واعلام موجودیت می باشند ومطیع رهبری چون اقای فتوحی که یک مدینه ارمانی را برای انها بیان می کند که همین کودکان نوید گر فردایی پر از روشنایی برای بدست اوردن مدینه ارمانی هستن نویسنده این موضوع را با چیره دستی تمام که کودکان فردایی بهتر را نقش خواهند زد در پیام تسلیت مک ماهون برای زری که نشان از استقلال وازادی هست بیان می کند:گریه نکن خواهرم در خانه ات درختی خواهد روییدودرخت هایی در شهرت وبسیار درختان در سرزمینت وباد پیغام هر درختی رابه درخت دیگر خواهد رسانیدودرخت ها از باد خواهند پرسید در راه که می امدی سحر راندیدی؟سووشون 304
مجتهدین ورهبران فرهنگی ایران دران زمان چه کسانی بودن چرا چنین فقر فرهنگی عظیمی باعث بوجود امدن مشکلات شده است. عمه خانم روایتگر قشر مذهبی می شود که با بیانی عامیانه به وصف می نشیند مجتهد شهر که پدر یوسف است چنان عاشق زن رقاصه ای بنام سودابه می شود که بدنام بودن خودرا به جان می خرد. سیمین دانشور با نگاه موشکافانه خود دلیل این امر را توجه بیش از حد به اصول خشک مذهبی بیان می کند .هنگامی که از مذهب به میان می اید فقط مسئله طاهر وپاک کردن ونجس نشدن یک مکان است که با شدت عمل از ان مراقبت می کنند در حالی که فرهنگ بیداری مبارزه با بیگانگان اصل است که با بی قیدی و تن دادن به خفت جابجا می شود.
حضور بیگانگان انگلیسی به دلیل قشون کشی انان به جنوب ایران ومستقر شدن درشهرهای چون فارس و بوشهرنشانگر سیطره انان برمنابع نفتی ایران و ترویج اداب وفرهنگ انگلیسی است.اما حضورسربازان هندی درخور توجه است امپراطوری پیر انگلیس چنان بر کل هستی زمین چنگ انداخته که علاوه برایران سرزمین هایی چون هند وافریقا را به مالکیت خود دراورده وبرااساس نظر تاریخ نگاران خورشید امپراطوری بریتانیا هیچ وقت غروب نمی کرد.
موضوع اساطیری وتاریخی که در این کتاب با شخصیت یوسف گره می خورد سیاووش وامام حسین (ع) است که هرسه این شخصیت بی گناه و قدیسانی روحانی هستن که در راه حق جان خودرا ازدست داده اند.
اگرچه سووشون از دیدگاه قشر جوان ونوجوان جذابیت هیجان انگیز که اقتضای شور جوانی است را ندارد هدف سووشون ایجاد شور نیست زیرا وقتی غم در کل یک جامعه سایه می افکند جایی برای شور باقی نمی ماند.
رمان سووشون کتابی است پر از استعاره کنایه ونماد که می توان این کتاب را در هر زمان ومکانی به ایده الیسم یک فرهنگ منطبق کرد زیرا روح کتاب برخاسته از یک ذهن فرهیخته ای است که استقلال وازادی را شعار پنهان شده در عمق وجودی داستان می داند.